IBO 3 SDM, 3 STM, 3,5” IPRO czy 4 SD? Jak dobrać pompę głębinową do punktu pracy

Wybierając pompę do własnego ujęcia wody, można szybko trafić na kilka pozornie podobnych rodzin urządzeń. Dobrym przykładem są pompy IBO 3” SDM i 3” STM, seria 3,5” IPRO oraz IBO 4” SD. Wszystkie należą do grupy pomp głębinowych, jednak różnią się średnicą, zakresem parametrów hydraulicznych, zasilaniem i przeznaczeniem.

Nie można więc powiedzieć, że jedna z tych serii jest po prostu najlepsza. W konkretnej instalacji najlepsza będzie ta pompa, która zmieści się w studni, będzie dostosowana do wydajności źródła i zapewni potrzebny przepływ przy wymaganej wysokości podnoszenia.

Właśnie ten ostatni element jest szczególnie ważny. Pompy nie powinno się dobierać wyłącznie na podstawie maksymalnej wydajności Qmax ani maksymalnej wysokości podnoszenia Hmax. O prawidłowym doborze decyduje punkt pracy, czyli wymagana jednocześnie wartość przepływu Q i wysokości podnoszenia H.

Poniżej porównujemy cztery rodziny urządzeń dostępnych w ofercie IBO i IPRO właśnie z tej perspektywy.

Najpierw średnica studni – część pomp można odrzucić od razu

Pierwszym ograniczeniem jest wewnętrzna średnica rury studziennej. Pompa musi nie tylko fizycznie wejść do odwiertu, ale również pozostawić odpowiedni luz umożliwiający prawidłowy montaż i bezpieczne opuszczanie oraz wyciąganie urządzenia.

Nominalne określenia 3”, 3,5” czy 4” nie oznaczają przy tym, że każdy model ma dokładnie taką samą średnicę zewnętrzną. Dlatego przed zakupem zawsze trzeba sprawdzić dane konkretnej pompy.

Temat ten szerzej omawiamy w poradniku jak dobrać średnicę pompy głębinowej.

Seria Średnica pompy Zasilanie Charakter serii
IBO 3” SDM ok. 74–75 mm 230 V wąskie pompy o umiarkowanej wydajności i dużym zakresie wysokości podnoszenia
IBO 3” STM ok. 74–75 mm 230 V wąskie pompy o większej wydajności
3,5” IPRO ok. 90 mm 230 V profesjonalna seria o zróżnicowanych charakterystykach
IBO 4” SD ok. 98 mm 400 V seria przeznaczona również do większych przepływów i instalacji

Jeżeli mamy bardzo wąski odwiert, możliwości wyboru automatycznie się zawężają. W takim przypadku warto również sprawdzić poradnik o wąskich pompach głębinowych 3”.

Punkt pracy Q/H – co właściwie oznacza?

Na kartach pomp znajdziemy przede wszystkim maksymalną wydajność Qmax oraz maksymalną wysokość podnoszenia Hmax. Obie liczby są ważne, ale nie wolno traktować ich tak, jakby występowały jednocześnie.

Charakterystyka hydrauliczna pompy jest krzywą. Wraz ze wzrostem przepływu maleje wysokość podnoszenia. Jeżeli więc pompa ma podane Qmax = 100 l/min i Hmax = 90 m, nie oznacza to, że przetłoczy 100 l/min przy wysokości podnoszenia 90 m.

Do doboru potrzebujemy dwóch wartości:

  • Q – przepływu potrzebnego instalacji,
  • H – całkowitej wysokości podnoszenia, którą w tych warunkach musi zapewnić pompa.

Jeżeli przykładowo z obliczeń wynika, że instalacja potrzebuje około 50 l/min przy wysokości podnoszenia 65 m, interesuje nas punkt Q = 50 l/min i H = 65 m. Dopiero na charakterystyce konkretnego modelu możemy sprawdzić, czy pompa może pracować w pobliżu takiego punktu.

Jeżeli jesteś jeszcze na wcześniejszym etapie wyboru urządzenia, warto najpierw przeczytać kompletny poradnik doboru pompy do studni. Ten artykuł skupia się już na porównaniu konkretnych rodzin pomp.

Jak obliczyć potrzebną wysokość podnoszenia?

Jednym z częstszych błędów jest utożsamianie wymaganej wysokości podnoszenia z całkowitą głębokością odwiertu. Studnia o głębokości 50 m nie oznacza automatycznie, że potrzebujemy pompy o wysokości podnoszenia 50 m.

Przy określaniu wymaganej wysokości podnoszenia trzeba uwzględnić przede wszystkim:

  • dynamiczny poziom lustra wody podczas pracy pompy,
  • różnicę wysokości pomiędzy lustrem wody a punktem, do którego woda ma być dostarczona,
  • wymagane ciśnienie w instalacji,
  • straty ciśnienia w rurach, zaworach, filtrach, kształtkach i pozostałych elementach instalacji.

Dla orientacyjnych obliczeń można przyjąć, że 1 bar odpowiada około 10 m słupa wody.

Przykład: podczas pracy pompy lustro wody stabilizuje się 20 m poniżej poziomu terenu. Punkt odbioru znajduje się 5 m powyżej poziomu terenu, chcemy uzyskać około 3 bar ciśnienia, a straty hydrauliczne instalacji oszacowano na około 10 m.

20 m + 5 m + około 30 m + 10 m = około 65 m wysokości podnoszenia.

Jeżeli instalacja wymaga przy tym około 50 l/min, dopiero zestawienie tych dwóch wartości daje użyteczny punkt doboru.

IBO 3” SDM – wąska pompa i duży zakres wysokości podnoszenia

IBO 3” SDM to wielostopniowe pompy głębinowe o średnicy około 74–75 mm. Seria jest przeznaczona przede wszystkim do wąskich odwiertów i korzysta z jednofazowego zasilania 230 V.

W HYDROS dostępne są między innymi:

Rodzina obejmuje również modele o jeszcze większej maksymalnej wysokości podnoszenia, w tym 3 SDM 40. Pokazuje to charakter tej serii: przy stosunkowo niewielkiej średnicy i umiarkowanym maksymalnym przepływie można dobrać urządzenie do instalacji wymagających znacznego H.

Są to oczywiście wartości graniczne. Przy rzeczywistym przepływie wysokość podnoszenia będzie niższa, dlatego przed wyborem trzeba sprawdzić charakterystykę konkretnego modelu.

Serię 3 SDM warto brać pod uwagę przede wszystkim wtedy, gdy ogranicza nas średnica odwiertu, nie potrzebujemy bardzo dużego przepływu, natomiast instalacja wymaga odpowiedniej wysokości podnoszenia.

IBO 3” STM – nadal niewielka średnica, ale większy przepływ

Pompy IBO 3” STM również mają około 74–75 mm średnicy i są zasilane napięciem 230 V.

W porównaniu z rodziną 3 SDM seria STM została przesunięta w kierunku większej wydajności. Maksymalny przepływ modeli wynosi do około 100 l/min, natomiast maksymalna wysokość podnoszenia zależy od liczby stopni.

STM jest więc szczególnie interesującą rodziną wtedy, gdy potrzebujemy zachować niewielką średnicę pompy, ale instalacja wymaga większego przepływu niż ten, dla którego naturalnym kandydatem jest 3 SDM.

Nie oznacza to jednak, że 3 STM będzie automatycznie lepsza. Jeżeli instalacja wymaga mniejszego przepływu i większej wysokości podnoszenia, charakterystyka jednego z modeli 3 SDM może być korzystniejsza.

3,5” IPRO – większa średnica i bardziej zróżnicowane charakterystyki

Pompy 3,5” IPRO mają średnicę około 90 mm i korzystają z jednofazowego zasilania 230 V. Jest to linia IBO Professional o podwyższonej odporności na pracę w trudniejszych warunkach, objęta 3-letnią gwarancją.

W obrębie rodziny występują modele o wyraźnie różnych charakterystykach:

Tak duże różnice pomiędzy modelami dobrze pokazują, dlaczego sama nazwa serii nie wystarcza do wyboru. Jeden wariant jest nastawiony bardziej na przepływ, inny pozwala uzyskać znacznie większą wysokość podnoszenia.

3,5” IPRO warto więc uwzględnić w porównaniu wtedy, gdy średnica studni pozwala wyjść poza urządzenia 3-calowe, zależy nam na zasilaniu 230 V i chcemy dobrać model z szerzej zróżnicowanej rodziny.

IBO 4” SD – seria do większych przepływów i instalacji 400 V

IBO 4” SD to rodzina trójfazowych pomp głębinowych zasilanych napięciem 400 V. Średnica urządzeń wynosi około 98 mm.

W porównaniu z seriami 3 SDM i 3 STM rodzina 4 SD obejmuje również modele przeznaczone do znacznie większych przepływów.

Dobrym przykładem jest IBO 4 SD 6-10 400 V, która osiąga Qmax 162 l/min i Hmax 74 m.

Nie oznacza to, że seria 4 SD jest po prostu „mocniejszą wersją” pomp 3-calowych. Poszczególne rodziny mają inne charakterystyki i odpowiadają innym potrzebom. W konkretnym zastosowaniu mniejsza pompa może być znacznie lepiej dopasowana do punktu pracy.

Seria 4 SD jest szczególnie interesująca w gospodarstwach, większych instalacjach technicznych oraz systemach nawadniających wymagających dużych ilości wody. Jeżeli właśnie nawadnianie jest głównym zastosowaniem pompy, warto przeczytać również poradnik jak dobrać pompę do nawadniania ogrodu.

3 SDM czy 3 STM – co wybrać do wąskiej studni?

To najbardziej bezpośrednie porównanie, ponieważ obie serie mają podobną średnicę i wykorzystują zasilanie 230 V.

Wstępnie można przyjąć:

  • 3 SDM – gdy wystarcza umiarkowany przepływ, a instalacja wymaga większej wysokości podnoszenia,
  • 3 STM – gdy przy niewielkiej średnicy pompy potrzebujemy większego przepływu.

Takiego uproszczenia nie należy jednak traktować jak gotowego doboru. Jeżeli instalacja wymaga np. 55 l/min przy 70 m, trzeba porównać przebieg charakterystyk konkretnych modeli przy Q = 55 l/min.

To właśnie punkt pracy, a nie sama wartość Qmax lub Hmax, powinien rozstrzygnąć wybór.

3 STM czy 3,5” IPRO?

Jeżeli studnia ma wystarczającą średnicę, wybór nie musi ograniczać się do urządzeń trzycalowych.

3 STM pozwala uzyskać stosunkowo dużą wydajność przy bardzo niewielkiej średnicy pompy. 3,5” IPRO daje natomiast dostęp do bardziej zróżnicowanych charakterystyk oraz konstrukcji z linii IBO Professional.

Nie należy jednak wybierać IPRO tylko dlatego, że jest linią bardziej rozbudowaną konstrukcyjnie. Jeżeli charakterystyka konkretnej 3 STM lepiej odpowiada punktowi pracy instalacji, właśnie ona może być właściwszym rozwiązaniem.

Kiedy warto przejść na 4” SD?

Nie tylko dlatego, że pompa 4-calowa jest większa. Przejście na 4 SD ma sens przede wszystkim wtedy, gdy:

  • studnia ma odpowiednią średnicę,
  • dostępne jest zasilanie trójfazowe 400 V,
  • instalacja rzeczywiście potrzebuje większego przepływu,
  • wydajność studni pozwala bezpiecznie pobierać taką ilość wody.

Jeżeli te warunki nie są spełnione, większa pompa nie musi przynieść żadnej korzyści.

Wydajność studni jest równie ważna jak wydajność pompy

Nawet bardzo dobrze dobrana hydraulicznie pompa musi zostać dopasowana do możliwości źródła.

Jeżeli studnia może stabilnie dostarczać np. 50 l/min, zastosowanie pompy tylko dlatego, że jej Qmax wynosi 160 czy 300 l/min, nie zwiększy ilości dostępnej wody.

Zbyt intensywny pobór może doprowadzić do nadmiernego obniżenia dynamicznego lustra wody, problemów z napływem wody, zasysania większej ilości zanieczyszczeń, a w skrajnym przypadku do pracy pompy bez odpowiedniej ilości medium.

To jeden z typowych problemów opisanych również w artykule o najczęstszych błędach przy doborze pompy głębinowej.

Instalację warto dodatkowo wyposażyć w odpowiednie zabezpieczenia pomp. Osobno omawiamy także sposoby zabezpieczenia pompy przed suchobiegiem.

A która seria będzie najlepsza do domu jednorodzinnego?

Nie istnieje jedna seria przeznaczona do każdego domu. W zależności od studni i instalacji prawidłowym wyborem może być zarówno 3 SDM, 3 STM, 3,5” IPRO, jak i odpowiednio dobrany model czterocalowy.

Przy wyborze trzeba znać przede wszystkim:

  • średnicę wewnętrzną studni,
  • głębokość odwiertu,
  • statyczny i dynamiczny poziom lustra wody,
  • wydajność studni,
  • zapotrzebowanie instalacji na wodę,
  • liczbę punktów poboru mogących pracować jednocześnie,
  • wymagane ciśnienie,
  • różnice wysokości,
  • długość i średnicę rurociągów,
  • straty hydrauliczne,
  • dostępne zasilanie 230 lub 400 V.

Jeżeli interesuje Cię właśnie instalacja domowa, warto przeczytać poradnik jaka pompa głębinowa do domu jednorodzinnego?.

Jeżeli pompę ma dobrać specjalista, przygotuj potrzebne parametry przed konsultacją. Zebraliśmy je w osobnym materiale: dobór pompy głębinowej dla domu – jakie informacje musisz przekazać ekspertowi?.

3 SDM, 3 STM, 3,5” IPRO i 4 SD – najważniejsze różnice

Seria Średnica Zasilanie Charakterystyka Kiedy szczególnie warto ją sprawdzić?
IBO 3” SDM ok. 74–75 mm 230 V Qmax do ok. 70 l/min, modele o dużym H wąska studnia, umiarkowany przepływ i większa wymagana wysokość podnoszenia
IBO 3” STM ok. 74–75 mm 230 V Qmax do ok. 100 l/min wąska studnia i większe zapotrzebowanie na przepływ
3,5” IPRO ok. 90 mm 230 V zróżnicowane modele o różnych Q/H gdy średnica studni pozwala na większą pompę i potrzebujemy szerszego wyboru charakterystyk
IBO 4” SD ok. 98 mm 400 V również modele o dużych przepływach większe instalacje, gospodarstwa i systemy nawadniania

Ważne: wartości Qmax i Hmax są parametrami granicznymi konkretnych modeli. Nie występują jednocześnie. Tabela służy do wstępnego porównania rodzin urządzeń, a nie do wyboru konkretnej pompy.

Jak dobrać serię krok po kroku?

  1. Sprawdź średnicę studni. Wyeliminuj pompy, których nie można prawidłowo zamontować w odwiercie.
  2. Ustal wydajność studni. Pompa nie może wymagać od źródła więcej wody, niż studnia jest w stanie stabilnie dostarczyć.
  3. Określ potrzebny przepływ Q. Uwzględnij rzeczywiste zapotrzebowanie domu, gospodarstwa lub instalacji nawadniającej.
  4. Oblicz wymaganą wysokość podnoszenia H. Uwzględnij dynamiczny poziom wody, wymagane ciśnienie, różnicę wysokości i straty instalacji.
  5. Wybierz rodziny pomp, które mogą spełnić te wymagania.
  6. Porównaj charakterystyki konkretnych modeli. Sprawdź, która pompa osiąga wymagany przepływ przy wymaganej wysokości podnoszenia.
  7. Sprawdź zasilanie oraz wymagane zabezpieczenia. Dopiero wtedy można przejść do ostatecznego wyboru urządzenia.

Może się więc okazać, że pompa o większej mocy, wyższym Qmax czy większym Hmax będzie gorszym wyborem od słabszego modelu, którego charakterystyka znacznie lepiej odpowiada konkretnej instalacji.

Najczęściej zadawane pytania

Czy pompa z większym Hmax jest lepsza?

Nie. Hmax informuje o maksymalnej wysokości podnoszenia osiąganej przy bardzo małym przepływie. Przy doborze interesuje nas wysokość podnoszenia osiągana przy przepływie potrzebnym instalacji.

Czy pompa mająca Qmax 100 l/min dostarczy 100 l/min przy wysokim ciśnieniu?

Nie należy tak zakładać. Wraz ze wzrostem wysokości podnoszenia rzeczywisty przepływ maleje. Wartość trzeba odczytać z charakterystyki konkretnego modelu.

Czy głębokość studni wystarczy do dobrania pompy?

Nie. Trzeba znać między innymi dynamiczny poziom lustra wody, wydajność studni, wymagany przepływ i ciśnienie oraz straty hydrauliczne instalacji.

3 SDM czy 3 STM do wąskiej studni?

Obie serie mają niewielką średnicę. 3 STM oferuje większą maksymalną wydajność, natomiast rodzina 3 SDM obejmuje modele nastawione bardziej na uzyskanie dużej wysokości podnoszenia. Ostateczny wybór powinien wynikać z wymaganego punktu Q/H.

Czy 3,5” IPRO jest lepsza od pompy 3-calowej?

Nie ma takiej reguły. 3,5” IPRO daje dostęp do innych charakterystyk oraz konstrukcji z linii IBO Professional, ale najlepsza będzie ta pompa, której parametry odpowiadają studni i instalacji.

Kiedy warto wybrać 4 SD?

Przede wszystkim wtedy, gdy studnia ma odpowiednią średnicę, dostępne jest zasilanie 400 V, a instalacja i samo źródło rzeczywiście wymagają oraz umożliwiają uzyskanie większego przepływu.

Czy można wybrać pompę tylko na podstawie Qmax i Hmax?

Nie. Są to parametry pomocne przy wstępnej selekcji, ale prawidłowy dobór wymaga sprawdzenia charakterystyki hydraulicznej pompy w wymaganym punkcie pracy Q/H.

Jeżeli znasz parametry studni i instalacji, ale nadal nie masz pewności, którą pompę wybrać, porównaj dostępne pompy głębinowe lub skorzystaj z pomocy specjalistów HYDROS przy doborze konkretnego modelu.

Archiwum